3 çocuk bahane, eşitlik olunca hayat şahane!

Bu röportaj 8 Mart 2015 tarihli BİRGÜN gazetesinde yayınlanmıştır. İsveç Kültür Ataşesi Suzi Erşahin ile İsveç’te kadın erkek eşitliğinin nasıl sağlandığını konu alan bir röportajdır.

http://www.birgun.net/news/view/3-cocuk-bahane-esitlik-olunca-hayat-sahane/14729

DENİZ BAĞRIAÇIK

tumblr_l41dscPbzZ1qzvozk

Bugün 8 Mart Dünya Kadınlar Günü. Dile pelesenk olan, kadınlar eskiden çalışmazdı sözüne karşın, kadınlar dünyanın her yerinde hep çalıştılar ve çalışacaklar. En acı olan ise emekleri ve varlıklarının çoğunlukla göz ardı edilmiş olması, bilgiye ulaşmalarının engellenmesi. Ekonomik açıdan güçlenemedikleri için, tarih sayfasında görünmez bir yere sahip olan kadınlar, tek tanrılı dinlerin hepsinde ikinci konumda yer aldılar. Kimi zaman bir cadı kazanında yakılırlarken kimi zaman da kara vebanın yayılmasından sorumlu tutulup erkekler bu kötü güçlerden korunmak için kadınların parmaklarına birer pırlanta taktılar. Aslında, bugün değerimizi gösteren taşlar bile bizleri aşağılar.

Dünyada kadın sorunları her coğrafyada devam ediyor ancak uluslararası örgütlerin ve gelişmiş devletlerin tavırları kadın hakları konusunda son derece açık; onlar ilerlemenin ve kalkınmanın kadın güçlenmesinden geçtiğinin altını çiziyorlar. Ancak Türkiye, kulaklarını eşitlikçi kalkınma planlarına kapamış durumda. 30’ların Almanyası’ndaki mutfak-kilise-çocuk üçgeninin, kendine uyarlanmış resminde dolu dizgin ilerliyor. Tablo hüzünlü ancak umutsuzluğa yer yok.

Bu yüzden de, dünyada kadın haklarında ilklerde yer alan İsveç’in İstanbul Kültür Ataşesi Suzi Erşahin ile bir röportaj yaptım. Suzi Hanım bir sanatçı ama ailesindeki tek sanatçı o değil. Dünyada gurur kaynağımız olan müzisyen İlhan Erşahin’in kız kardeşi. Anneleri İsveçli ve babaları bir Türk Mimar. Açıkçası ben onun Erşahin soyadından dolayı, bir Türk ile evli olduğunu düşünmüştüm ancak belirttiği üzere: Bu onun İsveçli yani.

Dilerseniz 100 yıl öncesinde sefaletle mücadele eden, tarım toplumu İsveç’in, ailelerin hem üç çocuk sahibi olup kadınların yüzde 78’inin işgücüne katıldığı İsveç’e nasıl dönüştüğüne bakalım. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, Allah’ın yapılan çocuklara rızık vermesi görüşünün aksine İsveç’te devlet tüm sorumluluğu almış durumda.

İsveç, kadınlar cumhuriyeti olarak biliniyor, neden kadın-erkek eşitliği bu denli önemli?
Kültür ateşesi olarak bir sürü, kültürel proje içerisindeyim ve hemen hemen hepsinin dönüp dolaşıp geldikleri mesele, kadın sorunudur. İsveç’te doğup büyümenin en büyük avantajı, cinsiyetler arasındaki eşitliğe inanarak büyümektir. Bir seminer düzenliyorsam eşit sayıda kadın ve erkek çağırıyorum. Değerlerinin eşit olduğunu düşünüyorsunuz. Elbette ki İsveç’te yüzde yüz mükemmel değil. Ancak 12 yaşındaki oğluma bakıyorum onda bu değerler şimdiden var. Aile önemli ama toplumun çok büyük etkisi var. Henüz yuvada bu anlayışla büyüyorlar. Her zaman için İsveç’te, okullarda uyulması gereken bir plan var.

Neden daha küçük yaşlardan beri bu eşitliğe inanarak büyüyorsunuz?
Bu hikâyenin arka planında, İsveç’in sosyal demokrat politikaları yatıyor. İsveç 20. yüzyılın başında fakir bir ülkeydi.

Örneğin anneannemin kardeşi bile, Amerika’ya göç etmiş. Ancak uzun yıllar uygulanan sosyal demokrasi, ülkede standartları yukarılara taşıdı. Evlerde masalar, dolaplar, yemek tezgâhları hep aynı şekilde yapıldı. Sınıflar arasında eşitlik sağlandı. Kadın hakları da bunun bir uzantısı diyebiliriz.

Toplumsal süreç nasıl işledi?
Birçok hak ve eşitlik mevzu kadınların gerçekten de ücretli olarak çalışmaya ihtiyaç duydukları anda başladı. İşgücüne katıldıklarında bütün dengeler değişti. Ev işlerinin eşit olarak yapılması gündeme geldi. Neden ikimiz de çalışırken sen de eve gelip çalışmıyorsun dendi. Eşit işe eşit ücret istenmeye başladı. Çocuğu kim alacak, büyükanneler, çalışıyor. Kadınlar pes etmediler, daha fazla hak ve özgürlük istediler.

Gıpta edilemeyecek gibi değil İsveç’in başarısı ancak halen eksik bulduklarınız var mı?
Henüz, bir kadın başbakanımız olmadı. İsveç’te de halen, en üst düzeyde pozisyonlarda erkekleri görüyorsunuz. Her şey mükemmel değil ama kotalar var, özellikle yönetim kurullarında. Ayrıca mücadele hep devam ediyor örneğin dil ile ilgili yanlışlar düzeltiliyor. Bir değiş var: “Biri bunu yapar biri de şunu gibi” orada, bir sözcüğü İsveççe erkek anlamına geliyordu bunun değişmesini istediler ve başardılar. Ya da ingilizcedeki gibi she/he anlamına gelen o sözcükleri değiştiriliyor. Demek istediğim sürekli bir çalışma ve eşitliği geliştirme çabası var.

İsveç’te aileler 3 çocuk yapıyor ama aynı zamanda da kadınlar çalışıyorlar. Yoksa eşitlik her şeyin ilacı mı?
Her şey birbirine bağlı, sosyal sistemler çok kuvvetli. Ebeveynlerin toplamda 480 gün ücretli izin hakkı var. Bu süre ortak olarak kullanılabiliyor. Eşiniz ile oturup karar verirsiniz. İsveç sokaklarında genç babalar, çocuklarını alıp diğer erkeklerle kahve içmeye çıkarlar, eşleri de iştedir.

Erkekler bu durumdan hoşlanıyorlar mı?
Bunu sorgulamıyorlar bile. Çocuklarının en güzel zamanlarında yanlarındalar ve çok seviyorlar bu durumu.

İsveç’te muhafazakârların kadınlar üzerine etkileri var mı?
İsveç’te bu görüşler genelde göçmenler, azınlıklar mevzularında olur ama kimse varolan haklarda gerileme talep etmez.

Türkiye’yi eşitlik konusunda nasıl görüyorsunuz?
Yapılacak çok ama çok şey var. Senin gibi de birçok insan var, olayların farkında olan. Her şeyin birbirine bağlı olduğunu düşünüyorum. İsveç’in bir yüzyıl önce böyle olabiliceğine çok az insan inanırdı. Devlet eliyle çok şey olumlu değiştirildi.

Türkiye’de kadın-erkek eşitliği konusuyla ilgili projeleriniz var mı?
Elbette. Sivil toplum örgütleriyle ilgili bir sürü farklı alanda çalışıyoruz. Yaptığımız her işte, kadınlar var. İsveç Dışişleri Bakanı Margot Wallström, eşitliğin yurtdışında yansıtmak üzere tüm programlarına aldı.

Benim fikrime göre, kültürle her şey değişir, bence temel mesele bu. Bunun üzerinden değişim olabilir, sanatla, edebiyatla, dansla bu meseleler üzerine değişimler olur.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s